جنس بدنه و ساختار (برنجی)
- جنس قطعات داخلی: هسته اصلی و پینهای (شاخههای) اتصال این دوشاخه معمولاً از برنج (Brass) ساخته میشوند. برنج فلزی است که از آلیاژ مس و روی تشکیل شده و دو ویژگی حیاتی دارد:
- رسانایی الکتریکی بالا: جریان برق را به خوبی و بدون افت ولتاژ قابل توجه عبور میدهد.
- مقاومت در برابر خوردگی: برنج در برابر اکسید شدن و زنگزدگی مقاوم است، که این امر باعث میشود تماس الکتریکی همیشه خوب باقی بماند و پینها نشکنند.
- جنس بدنه خارجی: اگرچه پینها برنجی هستند، اما بدنه بیرونی (قاب) معمولاً از پلاستیک فشرده و مقاوم (مثل پلیکربنات) یا در مدلهای خاصی از سرامیک ساخته میشود تا از خطر برقگرفتگی جلوگیری شود. در برخی مدلهای تزئینی یا صنعتی، ممکن است کل بدنه روکش برنجی داشته باشد.
۲. ویژگی “چهار گوش” (Square Shape)
- این دوشاخهها به دلیل شکل ظاهری بدنه خود که به صورت مکعب مستطیل (چهارگوش) طراحی شده است، به این نام خوانده میشوند.
- طراحی چهار گوش معمولاً بادوامتر از مدلهای گرد است و در اثر فشار یا افتادن کمتر دچار شکستگی میشود. همچنین این شکل ظاهری کلاسیک و صنعتی دارد.
۳. ویژگی “ارتدار” (Grounded / Earthed)
- سومین شاخه: اصلیترین تفاوت این دوشاخه با مدلهای معمولی، وجود پین سوم (معمولاً بلندتر و ضخیمتر) است که به شکل استوانهای یا تخت میباشد.
- وظیفه ارت: این پین به سیم «زمین» (سیم زرد و سبز) در کابل متصل میشود. وظیفه آن حفاظت از کاربر و دستگاه در صورت نشتی جریان یا نقص فنی در دستگاه است. جریان اضافی به جای اینکه از بدنه دستگاه عبور کند و به انسان صدمه بزند، از طریق این سیم به زمین منتقل میشود و کلید مینیاتوری را قطع میکند.
۴. کاربردها
به دلیل ایمنی بالاتر، استفاده از دوشاخه ارتدار برای دستگاههای خاصی توصیه و یا الزامی است:
- دستگاههای خانگی سنگین: یخچال، لباسشویی، ظرفشویی، ماکروویو.
- دستگاههای حساس الکترونیکی: کامپیوتر، لپتاپ، مانیتور (برای جلوگیری از آسیب ناشی از نوسان و الکتریسیته ساکن).
- ابزار برقی: دریل، اره برقی و دیگر ابزارهای کارگاهی.
۵. نکات فنی و استانداردها
- استانداردها: در ایران، دوشاخههای ارتدار باید مطابق با استانداردهای ملی و بینالمللی (مانند استاندارد ۳۵۴۲ ایران) تولید شوند تا پینها فاصله و قطر استانداردی داشته باشند و به راحتی در پریزهای دیواری فیکس شوند.
- ظرفیت جریان: دوشاخههای برنجی معمولاً توانایی تحمل جریان ۱۰ تا ۱۶ آمپر را دارند که برای مصارف خانگی مناسب است.
- مقاومت حرارتی: بدنه پلاستیکی باید در برابر حرارت ناشی از جریان بالا مقاوم باشد و ذوب نشود.
خلاصه: دوشاخه ارتدار چهار گوش برنجی، یک اتصالدهنده قدرتمند و ایمن است که با استفاده از پینهای مسی/برنجی رسانای خوبی دارد و با داشتن شاخه زمین (ارت)، از کاربر در برابر شوک الکتریکی و از دستگاههای حساس در برابر نوسانات محافظت میکند.
